Enkola Enkulu Ez 'okufuna Amasanyalaze Agawagira

Okufuna amasanyalaze agawagira kikulu nnyo mu bulamu bwaffe obw'ennaku zino, naddala nga tulabye engeri amasanyalaze gye gayinza okugenda obugwi gwi. Ebyuma ebiteekawo amasanyalaze agawagira, oba 'power generators', bikola omulimu ogw'ekika mu kutusobozesa okufuna amasanyalaze awatali kutataaganyizibwa, ka bibe mu maka, mu makolero, oba mu bitongole eby'enjawulo. Okumanya engeri bino gye bikola n'ebika byabyo kiyamba okukola eddembe erisengejje mu kusalawo ku ky'okukozesa.

Enkola Enkulu Ez
							'okufuna Amasanyalaze Agawagira

Amasanyalaze gawagira obulamu bwaffe obw’ennaku zino, okuva ku kutuukiriza emirimu egya bulijjo mu maka okutuuka ku kukola emirimu egy’amaanyi mu makolero. Naye, okugenda kw’amasanyalaze obugwi gwi kuyinza okuleeta obuzibu obunene. Kino kye kireetera abantu bangi okufuna ekyuma ekiteekawo amasanyalaze agawagira, ekibasobozesa okwekenneenya obuzibu obuyinza okujjawo n’okukakasa nti amasanyalaze gagenda mu maaso awatali kutaataaganyizibwa.

Amasanyalaze Agawagira: Kiki Era Lwaki Gaagasa?

Amasanyalaze agawagira (backup electricity) galaga ekkubo erisobozesa okufuna amasanyalaze nga ag’obukulu gaabadde gakutuse. Ebyuma bino bikola omulimu ogw’okukakasa nti tusaana okufuna amasanyalaze mu ngeri ey’olwatu n’obutakyuka, nga kiyamba okwongera ku bukwakku (resilience) bw’amasanyalaze mu kifo ekimu. Biyamba okukakasa nti emirimu gigenda mu maaso awatali kutaataaganyizibwa, ka bibe mu kiseera eky’obwangu oba okusigala nga oyina amasanyalaze mu kifo ky’okumala akaseera akawera nga tegaliiwo. Kino kiyamba nnyo mu kunyweza obutebenkevu bw’amasanyalaze (supply continuity) eri abakozesa.

Ebika by’Ebijjanjabi by’Amasanyalaze Agawagira

Ebyuma ebiteekawo amasanyalaze agawagira bya bika eby’enjawulo, buli kimu nga kirina engeri gye kikola n’ekifo kye kikozesebwamu. Waliwo ebyuma ebyangu okusala (portable generators) ebyangu okutambuza n’okukozesa mu bifo eby’enjawulo, naddala mu biseera by’obwangu. Waliwo n’ebyuma eby’olubeerera (standby generators) ebyaweebwa okubaawo mu kifo ekimu, nga bikwatagana n’enkola y’amasanyalaze mu maka oba mu kkolero, era ne bikolawo butereevu amasanyalaze bwe gaba gagudde. Ebika bino bye bimu ku ngeri ezisinga okukozesebwa, nga buli kimu kitwala ekyetaago ky’omukozesa. Waliwo n’enkola z’amasanyalaze ag’omu nsiko (offgrid systems) ezisobozesa okufuna amasanyalaze awatali kukwatagana na gridi y’amasanyalaze enkulu.

Amafuta n’Amaanyi ag’Ebijjanjabi by’Amasanyalaze

Okusalawo ku kyuma ekiteekawo amasanyalaze kisinziira nnyo ku bika by’amafuta bye kikozesa n’amaanyi (output) ge kifulumya. Ebyuma bino biyina okukozesa amafuta ag’enjawulo nga petulooli, dizero, gaasi ey’omu bbottu (propane), oba gaasi ey’obutonde. Buli kika ky’amafuta kirina obulungi n’obubi bwakyo. Amaanyi g’ekyuma galagibwa mu kVA oba kW, era kino kikulu nnyo okukimanya okusobola okusalawo ku kyuma ekisobola okukwatira ebintu byonna ebikwetaagisa. Okukakasa nti amaanyi g’ekyuma gasobola okukwatira ebintu byonna ebyetaagisa kikulu nnyo mu kukakasa nti amasanyalaze gagenda mu maaso awatali buzibu.

Enkozesa y’Amasanyalaze Agawagira mu Maka n’Amakolero

Ebyuma bino bikozesebwa mu bifo by’enjawulo, okuva mu maka (residential) okutuuka mu makolero (commercial) n’ebitongole eby’ekika ekinene (industrial). Mu maka, biyamba okukakasa nti ebintu by’omu nnyumba nga firigi, ebyuma by’okuwotta, n’ebisumuluzo by’amaka bigenda mu maaso okukola amasanyalaze bwe gaba gagudde. Mu makolero n’ebitongole eby’ekika ekinene, ebyuma bino bikola omulimu ogw’okukakasa nti emirimu gigenda mu maaso awatali kutaataaganyizibwa, naddala mu biseera bya power outage, ekiyamba okukuuma obutabanguko n’okwewala okufiirwa okw’amaanyi.

Okusalawo ku Kitondekamaanyi Ekisaanira

Okusalawo ku kyuma ekiteekawo amasanyalaze agawagira ekisaanira kyetaaga okutegeera obwetaavu bw’amasanyalaze, ekika ky’amafuta ekisaanira, n’ensimbi z’olina. Kikulu nnyo okufuna ekyuma ekirina obumanyirivu n’obumanyirivu mu kukola amasanyalaze ag’obutonde (reliable) n’ag’obutonde (independent). Okunoonyereza ku bika eby’enjawulo n’okukonsata n’abalina obumanyirivu biyamba okusalawo ekisengejje. Okulaba nti ekyuma kiremeddemu engeri y’okukuuma n’okukakasa nti kikola bulungi kikulu nnyo mu kufuna obuyinza obw’olubeerera n’obutebenkevu.

Ekika ky’Ekyuma/Obuweereza Omuweereza Okugeregereza Kwe Bbeeyi
Ekyuma Ekyangu Okusala Ekitono Abatunda ebyuma eby’obulijjo Ebya wansi okutuuka mu bitono
Ekyuma Ekyangu Okusala Ekinene Abatunda ebyuma eby’obulijjo Ebya wakati okutuuka mu binene
Ekyuma Ekisigala Ekiriwo Mu Maka Abakola ebyuma eby’olubeerera Ebya wakati okutuuka mu binene ennyo
Ekyuma Ekikola Amasanyalaze Mu Kkolero Abakola ebyuma eby’amaanyi Ebya waggulu ennyo

Ebeeyi, ebituukana, oba okugeregereza kw’ensimbi ebyogeddwako mu katabo kano kisinziira ku mawulire agasembayo okubaawo naye birina okukyuka oluusi. Okunoonyereza okw’obutonde kwekuggya okukola nga tonnasalawo ku nsonga z’ebyensimbi.

Okufuna amasanyalaze agawagira kikulu nnyo mu kutuukiriza obutabanguko n’okukakasa nti amasanyalaze gagenda mu maaso awatali kutaataaganyizibwa. Okutegeera ebika by’ebyuma, amafuta bye bikozesa, n’amaanyi bye bikola kiyamba okusalawo ekisengejje ekikwatagana n’ebyetago by’omuntu. Ka kibe mu maka, mu makolero, oba mu bitongole eby’ekika ekinene, okufuna ekyuma ekiteekawo amasanyalaze agawagira kiyamba okukakasa obutebenkevu n’obutebenkevu bw’amasanyalaze mu bulamu obw’ennaku zino.